алтыншы аялдама
Полигон бүгін және ертең
Полигон бейбітшілік пен ядролық қарусызданудың символына қалай айналды
Семей ядролық полигоны - қиратушы күштің символынан бейбітшілік пен ядролық қарусыздану символына дейінгі жолды өткен жер. Бұл қалай болды?
Полигон қауіптілік символы ретінде
70 жыл бұрын Қазақстанның жүрегінде
1949-1989 жылдар аралығында 500-ге жуық ядролық жарылыс болған Семей ядролық полигоны құрылды.
Бұл сынақтар ондаған мың адамның өмірін және бүкіл өңірдің табиғатын түбегейлі өзгертті
1949-1989 жылдар аралығында 500-ге жуық ядролық жарылыс болған Семей ядролық полигоны құрылды.
Бұл сынақтар ондаған мың адамның өмірін және бүкіл өңірдің табиғатын түбегейлі өзгертті
Халық қашан сөйлеуді бастады
1980 жылдардың соңында, апаттың ауқымы туралы шындық пайда бола бастағанда, Қазақстан халқы көтерілді.
1989 жылы ақын Олжас Сүлейменов Қазақстанда, АҚШ-та, Жапонияда және басқа да елдерде жүздеген мың адамды біріктірген «Невада-Семей» қозғалысын құрды. Ол әлемдегі тұңғыш жаппай антиядролық халық қозғалысына айналды.
1989 жылы ақын Олжас Сүлейменов Қазақстанда, АҚШ-та, Жапонияда және басқа да елдерде жүздеген мың адамды біріктірген «Невада-Семей» қозғалысын құрды. Ол әлемдегі тұңғыш жаппай антиядролық халық қозғалысына айналды.
Тарихи шешім
1991 жылғы 29 тамызда
Президент Нұрсұлтан Назарбаев
Семей ядролық полигонын жабу туралы
жарлыққа қол қойды.
Президент Нұрсұлтан Назарбаев
Семей ядролық полигонын жабу туралы
жарлыққа қол қойды.
Бейбітшілік символы
Қазақстан бүкіл әлемге елдің адамзат болашағы мен қауіпсіздігі үшін ядролық қарудан бас тарта алатынын көрсетті.
1992
1992
Лиссабон хаттамасына қол қойды, онда ядролық қаруды таратпау туралы өз міндеттемелерін белгіледі.
1993
1993
ТМД-да алғашқылардың бірі болып (Украина және Беларусьпен бірге) Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылды.
1994
1994
Әлемдегі КСРО-дан мұраға қалған ядролық қарудың қуаты жағынан төртінші арсеналынан өз еркімен бірінші болып бас тартты. Әлемнің ядролық державалары Қазақстанға қауіпсіздік кепілдіктері туралы Меморандумға қол қойды.
1995
1995
Бұрынғы Семей полигонындағы соңғы ядролық заряд жойылды.
1996
1996
Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартқа қатысушы болды.
SIPRI (Стокгольм халықаралық әлем мәселелерін зерттеу институтының)
2025 жылғы баяндамасына сәйкес, әлемде 12 мыңнан астам ядролық дүркін бар, олардың 90%-і АҚШ пен Ресейде.
2025 жылғы баяндамасына сәйкес, әлемде 12 мыңнан астам ядролық дүркін бар, олардың 90%-і АҚШ пен Ресейде.
Полигонның тарихы — бұл оқулықтағы фактілер ғана емес. Бұл адамдардың дауысы қауіпті технологияларды тоқтатып, тарихтың барысын өзгерте алатындығының мысалы.
Қазақстан ядролық қарусыздану және таратпау мәселелеріндегі әлемдік беделділердің біріне айналды. Дәл 29 тамызды, Полигонның жабылу күнін БҰҰ Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні деп жариялады.
Қазақстан ядролық қарусыздану және таратпау мәселелеріндегі әлемдік беделділердің біріне айналды. Дәл 29 тамызды, Полигонның жабылу күнін БҰҰ Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл күні деп жариялады.
Тарихтағы екі ірі ядролық апаттың салдарын өз көзімен көрген адаммен кездескің келе ме?
Дмитрий Калмыков — Қарағанды облыстық Экологиялық Мұражайын дамыту жөніндегі директор, Чернобыль АЭС-індегі апатты жоюшы. 1989 жылы ол Украинадан Қазақстанға келіп, Семей ядролық полигонының тағдырына қызығушылық танытты.
Дмитрий Калмыков — Қарағанды облыстық Экологиялық Мұражайын дамыту жөніндегі директор, Чернобыль АЭС-індегі апатты жоюшы. 1989 жылы ол Украинадан Қазақстанға келіп, Семей ядролық полигонының тағдырына қызығушылық танытты.
Атом құпиялары / Atomic secrets
Автор: Жанана Курмашева, The Guardian Documentaries
Содан бері ол жылдар бойы оның салдарын зерттеуге және қазақстандықтарды жасырын радиация қаупінен қорғауға арнады. Дмитрий — ядролық сынақтар мен апаттардың адамдардың өмірін ондаған жылға қалай өзгертетінінің куәгері және ол көңіл көншітетін оқиғалармен бөлісуге дайын.
Atomic Secrets деректі фильмінде ол полигонда атом бомбаларының қалай сыналғанын, үйлерді, техниканы және тіпті жануарларды не үшін жарылысқа қойғанын айтады. Ең бастысы, ол полигон жабылғаннан кейін 30 жылдан астам уақыт өткеннен кейін де радиацияның бізде қалатынын, ал оның салдары адамдардың денсаулығына және қоршаған ортаға әсер ететінін түсіндіреді.
Atomic Secrets деректі фильмінде ол полигонда атом бомбаларының қалай сыналғанын, үйлерді, техниканы және тіпті жануарларды не үшін жарылысқа қойғанын айтады. Ең бастысы, ол полигон жабылғаннан кейін 30 жылдан астам уақыт өткеннен кейін де радиацияның бізде қалатынын, ал оның салдары адамдардың денсаулығына және қоршаған ортаға әсер ететінін түсіндіреді.
Қозғалысқа әкелген
есте сақтау
есте сақтау
«Әже» би перформансы — Семей ядролық полигоны трагедиясы мен оның салдары туралы онлайн-курсқа шығармашылық жауап.
Жұмыстың авторы — Меруерт Арғымбаева, экобелсенді, Семейдің тумасы. Курс материалдарына, фактілерге, мұрағаттарға және куәгерлердің айғақтарына ден қойып танысу ол үшін ішкі сыну нүктесі — деректі оқиға жеке, дене арқылы жауап қатуды талап еткен сәт болды.
Қозғалыс арқылы ол ядролық сынақтар кезінде полигон аумағында тұрған жас әйелдің бейнесін жеткізеді. Қорқыныштың, ауырсынудың және жердің, ауа мен судың улануының жойқын салдарының тарихы.
Жұмыстың авторы — Меруерт Арғымбаева, экобелсенді, Семейдің тумасы. Курс материалдарына, фактілерге, мұрағаттарға және куәгерлердің айғақтарына ден қойып танысу ол үшін ішкі сыну нүктесі — деректі оқиға жеке, дене арқылы жауап қатуды талап еткен сәт болды.
Қозғалыс арқылы ол ядролық сынақтар кезінде полигон аумағында тұрған жас әйелдің бейнесін жеткізеді. Қорқыныштың, ауырсынудың және жердің, ауа мен судың улануының жойқын салдарының тарихы.
«Әже» — тағдыры бүкіл ұрпақ трагедиясының көрінісі
болған әйел бейнесі.
Бұл есте сақтау. Бұл жердің дауысы.
Бұл адамдар төлеген бағаны еске салу.
болған әйел бейнесі.
Бұл есте сақтау. Бұл жердің дауысы.
Бұл адамдар төлеген бағаны еске салу.
Басталуы
Басты бет
Әрі қарай
Есте сақтау пен үміт қабырғасы
